Di truyền quần thể và cơ sở khoa học về hệ thống “phylogenomic” cho thấy nguồn gốc của cây gia vị quan trọng về kinh tế - cây hồ tiêu (Piper nigrum)

 Di truyền quần thể và cơ sở khoa học về hệ thống “phylogenomic” cho thấy nguồn gốc của cây gia vị quan trọng về kinh tế - cây hồ tiêu (Piper nigrum)

Nguồn: Dominik Metschina, Luiz A Cauz-Santos, Maarten J M Christenhusz, Nilni A Wimalarathna, Tara D Silva, Andreas Berger, James W Byng, Harsha Dissanayake, Deepthi Yakandawala, Anushka M Wickramasuriya, Barbara Turner, Mark W Chase, Rosabelle Samuel^. 2026. Population genetics and phylogenomic insights into the origin of economically important black pepper (Piper nigrum). Am J Bot.; 2026 Apr 9: e70187. doi: 10.1002/ajb2.70187. Online ahead of print.

Tác giả kết luận kết quả phân tích di truyền quần thể, phân tích hệ gen trong di truyền huyết thống của nhiều giống tiêu đang canh tác (Piper nigrum) với các loài gần có liên quan. Họ tìm cách thiết lập: (1) nền tảng di truyền của P. nigrum và trạng thái giả định của nó như một loài con lai “hybrid” có dị tứ bội thể của loài tiêu gốc Ấn Độ, và (2) mối tương quan của nó với các loài khác của chi Piper ở Nam Á và Đông Nam Á.

Người ta tiến hành phân tíchcơ sở dữ liệu có chất lượng tốt bao gồm những chỉ thị phân tử SNPs thông qua phần mềm RAxML, phương pháp quan hệ huyết thống (phylogenetic network), và phân tích huyết thống cùng tổ tiên để xem xét mối liên quan di truyền với nhau. Tác giả kết luận hai loài bố mẹ theo giả định là loài Piper nigrum dị tứ bội có từ loài P. galeatum và P. trichyostachyon; một quần thể loài tiêu hoang dại đặc hữu của Sri Lanka. Người ta còn xác định được kích thước của genome của nhiều loài khác nữa.

Một tập hợp (clade) bao gồm loài đặc hữu của Sri Lanka được xem: Nó quan hệ rất gần với loài tiêu trồng P. nigrum hơn hai loài hoang dại của Ấn Độ. Hầu hết loài tiêu trồng P. nigrum là “autotetraploids” (dị tứ bội thể) có thể được phân biệt một các rõ ràng về di truyền, nhưng giữa chúng còn có một số mẫu giống biểu thị lưỡng bội thể.

Loài tiêu trồng Piper nigrum là một thành viên của tập họp loài đặc hữu Sri Lankan và không xuất phát từ lai giữa loài P. galeatum và loài P. trichostachyon. Các giống tiêu trồng dị tứ bội thể của Piper nigrum chiếm ưu thế trong canh tác tiêu sọ, có thể do cường lực cây và năng suất cao hơn, cho dò giống lưỡng bội cũng có xuất hiện trong thực tiễn, chứng tỏ rằng tính chất lặp đoạn của hệ gen (genome duplication) có thể đã diễn ra gần đây trong canh tác.

Xem https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41958005/

Biểu đồ Heatmap: phổ thể hiện gen trên cơ sở 50.000 chỉ thị SNPs. Chú thích (đầu bên phải): giá trị “relatedness coefficients” theo phương pháp Ritland.